Ιατρική Φυσική — Ιατρική Αλεξανδρούπολης 2024

Τα θέματα Ιατρικής Φυσικής του 2024 για την Ιατρική Αλεξανδρούπολης (ΔΠΘ) ήταν δεκαπέντε σύντομες ερωτήσεις, όλες από την ιατρική απεικόνιση, την πυρηνική ιατρική και την ακτινοπροστασία. Ζητήθηκαν η παραγωγή του σήματος στη μαγνητική τομογραφία, τι προκαλεί στο σώμα ο πυρηνικός μαγνητικός συντονισμός, η συχνότητα από δοσμένα B₀ και γ και η συχνότητα των ραδιοκυμάτων, η αρχή λειτουργίας του PET, της αξονικής και της λυχνίας ακτίνων Χ, τρία ραδιονουκλίδια με τις χρήσεις τους, τι προσέχει ο εξεταζόμενος μετά από ραδιοφάρμακα και ποια κριτήρια πληρούν τα ραδιονουκλίδια, οι αρχές ακτινοπροστασίας, οι τρεις δόσεις με τις μονάδες τους, το αποτέλεσμα της απόστασης και της θωράκισης, οι τρεις χρόνοι υποδιπλασιασμού και το πάχος υποδιπλασιασμού.

Είναι η πρώτη πλήρης εξέταση του αρχείου· από τα προηγούμενα χρόνια υπάρχουν μόνο μεμονωμένα θέματα (2015, 2018), από την ατομική φυσική και τη φυσική των ακτινοβολιών. Η δομή της είναι καθαρή: τέσσερις ερωτήσεις μαγνητικής τομογραφίας (1–4), έξι απεικόνισης και πυρηνικής ιατρικής (5–10), πέντε ακτινοπροστασίας και δοσιμετρίας (11–15). Δύο από αυτά τα μπλοκ επανήλθαν το 2025: η μαγνητική τομογραφία ως πρώτο θέμα και οι τρεις δόσεις του θέματος 12, τότε με υπολογισμό. Η πυρηνική ιατρική και η αξονική δεν ξαναζητήθηκαν το 2025.

Λύσεις σε μία γραμμή η καθεμία. Θέμα 3: f = (γ/2π)·B₀, με γ/2π ≈ 42,58 MHz/T για το πρωτόνιο — στα 1,5 T περίπου 64 MHz· αν το γ δίνεται σε rad·s⁻¹·T⁻¹, πρώτα ω = γ·B₀ και μετά f = ω/2π. Θέμα 4: ίση με τη συχνότητα Larmor των πρωτονίων στο B₀ — αυτή είναι η συνθήκη συντονισμού. Θέμα 13: στη διπλάσια απόσταση η δόση πέφτει στο ¼ (νόμος αντίστροφου τετραγώνου)· πίσω από ένα πάχος υποδιπλασιασμού, στο ½. Θέμα 14: 1/T_εν = 1/T_φ + 1/T_β, άρα ο ενεργός χρόνος είναι πάντα μικρότερος και από τους δύο. Θέμα 15: το πάχος υλικού που μειώνει την ένταση της δέσμης στο μισό, HVL = ln2/μ ≈ 0,693/μ.

Πού να δώσεις βάρος:

• μαγνητική τομογραφία από την αρχή: καθαρή μαγνήτιση στο B₀, μετάπτωση Larmor, διέγερση με ραδιοκύματα στη συχνότητα συντονισμού, αποκατάσταση T1/T2 και σήμα στο πηνίο λήψης — και για το «τι προκαλεί στο σώμα», τόσο το φυσικό φαινόμενο όσο και τις βιολογικές επιδράσεις (θέρμανση, διέγερση νεύρων, καμία ιοντίζουσα ακτινοβολία)
• «αρχή λειτουργίας» σε μία παράγραφο: λυχνία ακτίνων Χ (θερμιονική εκπομπή, επιτάχυνση, ακτινοβολία πέδησης και χαρακτηριστική), αξονική (προβολές από πολλές γωνίες, συντελεστές εξασθένισης, ανακατασκευή, μονάδες Hounsfield), PET (εκπομπός β⁺, εξαΰλωση, δύο φωτόνια 511 keV σε σύμπτωση)
• ο ιδανικός ραδιοϊχνηθέτης: χρόνος υποδιπλασιασμού στο μέτρο της εξέτασης, καθαρή εκπομπή γ στα 100–200 keV, εύκολη παραγωγή, δυνατότητα σήμανσης — με παραδείγματα ⁹⁹ᵐTc, ¹⁸F, ¹³¹I· και μετά την εξέταση, ενυδάτωση, συχνή ούρηση, απόσταση από βρέφη και εγκύους, διακοπή θηλασμού όπου χρειάζεται
• ακτινοπροστασία: αιτιολόγηση, βελτιστοποίηση (ALARA), όρια δόσεων — και στην πράξη, χρόνος, απόσταση, θωράκιση