Κάθε Δεκέμβριο, η Ιατρική Σχολή Αθηνών βάζει τέσσερα θέματα στη Βιολογία Ι και ΙΙ – Γενετική. Σε δεκατρία χρόνια, 2013–2025, αυτό κάνει 52 θέματα. Στο προηγούμενο άρθρο διαβάσαμε έτσι τη Φυσική και τη Χημεία. Εδώ διαβάσαμε ένα-ένα τα θέματα της Βιολογίας, με την ίδια ερώτηση: τι ρωτάει, τελικά, αυτή η σχολή;
Η απάντηση μοιάζει με εκείνη της Χημείας: δύο μαθήματα σε ένα, και μια στροφή σε συγκεκριμένη χρονιά - εδώ το 2018. Υπάρχει και ένα κεφάλαιο που δίνει σχεδόν ένα στα τέσσερα θέματα.
Δύο μαθήματα σε ένα - και μια αλλαγή το 2018
Το λέει και το ίδιο το όνομα του μαθήματος. Η Βιολογία Ι είναι το κύτταρο: μεμβράνες, οργανίδια, κυτταρικός κύκλος, γονιδιακή έκφραση. Η Βιολογία ΙΙ είναι η Γενετική: κληρονομικότητα, χρωμοσώματα, πληθυσμοί, και η γενετική του καρκίνου και της ανάπτυξης.
Ως το 2017, η εξέταση ήταν σχεδόν μόνο Βιολογία Ι: δεκαοκτώ από τα είκοσι θέματα. Η Γενετική εμφανιζόταν μόνο έμμεσα, μέσα από τα ογκογονίδια (2015) και τα γονίδια HOX (2016). Κανένα θέμα δεν αφορούσε κληρονομικότητα, χρωμοσωμικές ανωμαλίες ή πληθυσμούς. Το 2018 ήρθαν η τρισωμία 21 και τα δίδυμα, και από εκεί και πέρα η ισορροπία κράτησε: από το 2018 ως το 2024, επτά χρονιές στη σειρά, δύο θέματα Βιολογίας Ι και δύο Γενετικής. Το 2025 έγειρε ξανά προς το κύτταρο, τρία προς ένα.
Βιολογία Ι: ο κυτταρικός κύκλος, σχεδόν ένα στα τέσσερα θέματα
Δώδεκα από τα 52 θέματα, σε εννέα από τις δεκατρείς χρονιές, αφορούν τον έλεγχο του κυτταρικού κύκλου, τη μίτωση ή την απόπτωση. Το 2013 ήταν τα τρία από τα τέσσερα.
Η μίτωση ζητείται κομμάτι-κομμάτι, πάντα γύρω από τον ίδιο άξονα, τη M-Cdk και το APC/C:
- ρύθμιση των Cdk και διαχωρισμός των αδελφών χρωματίδων (2013)
- κοντενσίνες (2018)
- η ίδια η M-Cdk (2022)
- ανασυγκρότηση του πυρηνικού περιβλήματος (2023 και 2025)
Η απόπτωση ζητήθηκε τέσσερις χρονιές στη σειρά, κάθε φορά από άλλη γωνία: οικογένεια Bcl-2 (2017), πρωτεόλυση (2018), η διαδικασία (2019), ορισμοί κασπασών και αποπτωσώματος (2020). Από το 2021 δεν έχει ξαναζητηθεί.
Γύρω από αυτόν τον πυρήνα υπάρχουν μεμβράνες και μεταφορά σε πέντε χρονιές, γονιδιακή έκφραση σε πέντε, βιομόρια και ενεργειακός μεταβολισμός σε τέσσερις, μυϊκή συστολή σε δύο. Το 2025 έφερε κάτι καινούργιο: για πρώτη φορά ζητήθηκε η διαδρομή ενός σήματος από τον υποδοχέα ως τον πυρήνα. Ζητήθηκε μάλιστα διπλή, με τους υποδοχείς κινάσης τυροσίνης και με το cAMP.
Μια πρακτική λεπτομέρεια: ένα κομμάτι της Βιολογίας Ι είναι Βιοχημεία — λιπαρά οξέα, φωσφολιπίδια, νουκλεοτίδια, ακέτυλο-CoA, κύκλος του κιτρικού οξέος. Το 2014, λιπίδια και μεμβράνες, νουκλεοτίδια και DNA ζητήθηκαν την ίδια χρονιά και στη Βιολογία και στην Ιατρική Χημεία.
Γενετική: ένα θέμα που επιστρέφει κάθε δύο χρόνια
Η περιοχή ελέγχου του γενετικού τόπου της β-σφαιρίνης, το LCR, ζητήθηκε το 2019, το 2021 και το 2023. Κάθε δύο χρόνια ζητήθηκε η ίδια ουσία: πώς ρυθμίζεται η έκφραση των γονιδίων β, και πώς η αιμοσφαιρίνη αλλάζει από το έμβρυο στον ενήλικα.
Τα υπόλοιπα θέματα Γενετικής είναι μηχανισμοί, όχι ασκήσεις: τρισωμία 21, δίδυμα, γενετική επιδημιολογία, μωσαϊκισμός, επικρατής φυλοσύνδετη κληρονομικότητα, αρμοστικότητα, επιχιασμός. Υπάρχει και η γενετική του καρκίνου, που μόνο από το 2022 έχει τρία θέματα: απώλεια ετεροζυγωτίας (2022 και 2025) και ενεργοποίηση ογκογονιδίων (2024, διευρυμένη εκδοχή του θέματος του 2015).
Δύο απουσίες αξίζει να προσέξεις. Σε δεκατρία χρόνια δεν δόθηκε ποτέ γενεαλογικό δέντρο ή διασταύρωση προς λύση, και από τους τύπους κληρονομικότητας ζητήθηκε ένας μόνο.
Αριθμητικό υπολογισμό είχε ένα μόνο θέμα στα 52: οι συχνότητες των αλληλομόρφων CCR5 και ΔCCR5 σε 788 άτομα, το 2023. Η παγίδα του είναι μικρή αλλά πραγματική. Δίνονται μόνο οι δύο ομόζυγοι, οι 134 ετερόζυγοι βγαίνουν με αφαίρεση, και μετράς αλληλόμορφα, όχι άτομα. Η λύση βρίσκεται στο σχόλιο του 2023.
Και εδώ, επαναλαμβάνονται
Όπως στη Φυσική, τα θέματα ξαναζητούνται, συχνά σχεδόν αυτούσια και σε μικρά διαστήματα:
- Το πυρηνικό περίβλημα του 2023 ξαναγράφτηκε το 2025 με μόνη προσθήκη τη λέξη «τελόφαση».
- Η απώλεια ετεροζυγωτίας του 2022 επέστρεψε το 2025 χωρίς το «στον καρκίνο».
- Το LCR του 2019 ξαναζητήθηκε το 2023 με πιο επίσημη διατύπωση.
- Το ασβέστιο στη μυϊκή συστολή του 2020 επέστρεψε το 2022.
- Η μεταφορά γλυκόζης με τη βαθμίδωση του Na⁺ του 2016 ξαναβγήκε το 2023, από την ανάποδη.
Το 2023 και το 2025, δύο από τα τέσσερα θέματα ήταν παλιά.
Τι σημαίνει αυτό για την επανάληψή σου
Ό,τι ίσχυε για τα άλλα δύο μαθήματα ισχύει κι εδώ: η εξέταση δεν είναι προβλέψιμη, έχει όμως κέντρο βάρους.
Πέντε συμπεράσματα που αλλάζουν το πρόγραμμα:
- Ο κυτταρικός κύκλος διαβάζεται ως μία ιστορία: Cdk και κυκλίνες, σημεία ελέγχου, p53, M-Cdk και οι στόχοι της, APC/C, τελόφαση, απόπτωση. Σχεδόν ένα στα τέσσερα θέματα βγαίνει από εδώ.
- Η Γενετική είναι το μισό της εξέτασης από το 2018, και είναι Γενετική μηχανισμών, όχι ασκήσεων. Δώσε χρόνο στην κυτταρογενετική, στον καρκίνο και στις αιμοσφαιρίνες, όχι μόνο στις διασταυρώσεις.
- Το LCR και η εναλλαγή των αιμοσφαιρινών (ε → γ → β) πρέπει να γράφονται σε μία σελίδα, με το χρονολόγιο. Ζητήθηκαν τρεις φορές σε πέντε χρόνια.
- Τα θέματα των τελευταίων πέντε ετών δεν είναι «παλιά θέματα». Είναι πιθανά θέματα: το 2025 είχε δύο από το 2022 και το 2023.
- Hardy–Weinberg σε δύο λεπτά: από γονότυπους σε αλληλόμορφα, με τους ετερόζυγους να βγαίνουν από τη διαφορά. Είναι ο μόνος υπολογισμός που ζητήθηκε σε δεκατρία χρόνια.
Ισχύει και ό,τι γράψαμε για τη Φυσική και τη Χημεία: δεν κερδίζει όποιος διάβασε περισσότερο, κερδίζει όποιος θυμάται σωστά τη μέρα της εξέτασης τις λέξεις-κλειδιά και τις λεπτομέρειες. Στη Βιολογία, αυτό σημαίνει ονόματα: σεκουρίνη, σεπαράση, κοντενσίνες, Apaf1, CREB. Τα θέματα είναι μία γραμμή, και η απάντηση ξεχωρίζει από το αν τα ονόματα είναι εκεί.
Πού θα τα βρεις
Κάθε θέμα Βιολογίας της Ιατρικής Αθηνών στο αρχείο παλαιών θεμάτων έχει πλέον το δικό του σχόλιο: τι ζητήθηκε, τι επαναλήφθηκε από ποια χρονιά, και πού να δώσεις βάρος. Όπου ένα θέμα έχει σύντομη, συγκεκριμένη απάντηση — ορισμοί, απαριθμήσεις, ο υπολογισμός του CCR5 — τη δίνουμε σε μία-δύο γραμμές. Στον οδηγό της σχολής θα βρεις τα εξεταζόμενα μαθήματα όπως τα ονομάζει η γραμματεία και τον σύνδεσμο στην επίσημη ανακοίνωση.
Με αυτό, η Ιατρική Αθηνών είναι πλήρης: τρία μαθήματα, δεκατρία χρόνια, 156 θέματα, όλα σχολιασμένα στο αρχείο.
Στέφανος Αχλάτης · Γεωργία Νιγιάννη — Path2Academia