Βιολογία 1 — Ιατρική Αλεξανδρούπολης 2017

Τα θέματα Βιολογίας του 2017 για την Ιατρική Αλεξανδρούπολης (ΔΠΘ): τέσσερα σύντομα θέματα ανάπτυξης, τα τρία από τον κυτταρικό κύκλο και το DNA. Ζητήθηκαν ο ρόλος των SNAREs, οι κοντεσίνες και ο τρόπος δράσης τους στη μίτωση, τα ένζυμα της αντιγραφής του DNA με τον τρόπο δράσης τους, και το πώς σταματά ο κυτταρικός κύκλος όταν υπάρχει βλάβη του DNA στις φάσεις G.

Σε σχέση με το 2016, η εξέταση γύρισε στον κυτταρικό κύκλο και στο DNA — και στα θέματα του 2014: οι κοντενσίνες, η αντιγραφή του DNA και ο κυτταρικός κύκλος είχαν ζητηθεί και τότε, ως σκέτοι τίτλοι. Οι SNAREs συνεχίζουν την ενδοκυττάρια μεταφορά — μετά την ενδοκυττάρωση του 2013, την κλαθρίνη του 2015 και την είσοδο στον πυρήνα του 2016, η σύντηξη των κυστιδίων. Ο κυτταρικός κύκλος συνεχίστηκε με τις κυκλίνες του 2018 και του 2020, τα μιτογόνα του 2020 και τη μίτωση του 2022.

Θέμα 1 σε μία γραμμή: οι v-SNAREs του κυστιδίου ζευγαρώνουν με τις t-SNAREs της μεμβράνης-στόχου — έτσι το κυστίδιο «αναγνωρίζει» τον σωστό προορισμό — και, καθώς τυλίγονται μεταξύ τους, φέρνουν τις δύο μεμβράνες τόσο κοντά ώστε να συντηχθούν.

Θέμα 2, μια επισήμανση: ο όρος «κοντεσίνες» δεν υπάρχει ως έχει. Πιθανότατα εννοούνται οι κοντενσίνες, που συμπυκνώνουν τα χρωμοσώματα — το 2014 το ίδιο θέμα γράφτηκε «Κοντενσίνες» — αλλά μπορεί να είναι και οι κοεσίνες, που κρατούν ενωμένες τις αδελφές χρωματίδες ως την ανάφαση· μια πλήρης απάντηση εξηγεί και τα δύο σύμπλοκα.

Πού να δώσεις βάρος:

• SNAREs και πρωτεΐνες Rab: πρόσδεση, αναγνώριση, σύντηξη — με την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών ως κλασικό παράδειγμα (οι τοξίνες του τετάνου και της αλλαντίασης κόβουν SNAREs)
• κοντενσίνες και κοεσίνες μαζί: δύο σύμπλοκα SMC — το ένα συμπυκνώνει κάθε χρωματίδα με την ενεργοποίηση από τη M-Cdk, το άλλο κρατά τις αδελφές ενωμένες ως την ανάφαση, όταν το κόβει η σεπαράση
• τα ένζυμα της αντιγραφής με τη σειρά που δρουν: ελικάση, πρωτεΐνες πρόσδεσης μονόκλωνου DNA, πριμάση, DNA πολυμεράση με τον συρόμενο δακτύλιο, νουκλεάση των εκκινητών, πολυμεράση επιδιόρθωσης, λιγάση, τοποϊσομεράση — και η τελομεράση στα άκρα
• σημεία ελέγχου της βλάβης: στο G₁, p53 → p21 → αναστολή των Cdk του G₁/S και του S· στο G₂, αναστολή της Cdc25, ώστε η M-Cdk να μείνει ανενεργή