Βιολογία 1 και Βιολογία 2 - Γενετική — Ιατρική Αθήνας 2015

Τα θέματα Βιολογίας και Γενετικής του 2015 για την Ιατρική Αθηνών (ΕΚΠΑ): τέσσερα θέματα ανάπτυξης από τη ραχοκοκαλιά της μοριακής βιολογίας — κυτταρικός κύκλος, καρκίνος, αντιγραφή, μετάφραση. Ζητήθηκαν το πώς ο p53 επηρεάζει τον κυτταρικό κύκλο και την επιβίωση του κυττάρου, δύο τρόποι με τους οποίους ένα πρωτο-ογκογονίδιο γίνεται ογκογονίδιο χωρίς να αλλάξει η δομή του ή να μεταλλαχθεί, η λειτουργία των τοποϊσομερασών στην αντιγραφή του DNA, και ο μηχανισμός με τον οποίο το ριβόσωμα ελέγχει ότι προσδέθηκε το σωστό αμινοάκυλο-tRNA.

Σε σχέση με το 2014, που ήταν χημεία του κυττάρου, η εξέταση πέρασε στη ροή της γενετικής πληροφορίας: αντιγραφή και μετάφραση ζητήθηκαν εδώ για πρώτη και μοναδική φορά στο αρχείο. Ο καρκίνος μπαίνει για πρώτη φορά, με δύο θέματα, και το θέμα 2 επέστρεψε διευρυμένο το 2024. Ο p53 δένει τον κυτταρικό κύκλο του 2013 με την απόπτωση, που κυριάρχησε το 2017–2020.

Θέμα 2 σε μία γραμμή: γονιδιακή ενίσχυση — πολλά αντίγραφα του φυσιολογικού γονιδίου, άρα υπερπαραγωγή φυσιολογικής πρωτεΐνης (ERBB2 στον καρκίνο του μαστού, MYCN στο νευροβλάστωμα) — και χρωμοσωμική αναδιάταξη που φέρνει το γονίδιο δίπλα σε ισχυρά ρυθμιστικά στοιχεία (το MYC δίπλα στον ενισχυτή των ανοσοσφαιρινών στο λέμφωμα Burkitt, t(8;14)).

Πού να δώσεις βάρος:

• p53: βλάβη DNA → κινάσες (ATM/ATR) → σταθεροποίηση του p53 (αποδέσμευση από τη Mdm2) → μεταγραφή της p21 → αναστολή των Cdk του G₁/S και του S → παύση για επιδιόρθωση· αν η βλάβη είναι μεγάλη, απόπτωση
• ογκογονίδια: οι τρεις τρόποι ενεργοποίησης — μετάλλαξη στην κωδική αλληλουχία, ενίσχυση, αναδιάταξη — γιατί εδώ ζητήθηκαν οι δύο και το 2024 όλοι
• τοποϊσομεράσες: τύπου Ι (κόβει τη μία αλυσίδα, χωρίς ATP, εκτονώνει την υπερέλιξη μπροστά από τη διχάλα) και τύπου ΙΙ (κόβει και τις δύο, με ATP, αποσυμπλέκει τα θυγατρικά μόρια) — και ως στόχοι φαρμάκων (καμπτοθεκίνη, ετοποσίδη, κινολόνες)
• ακρίβεια της μετάφρασης σε δύο στάδια: διόρθωση από την αμινοάκυλο-tRNA συνθετάση, και στο ριβόσωμα σύζευξη κωδικονίου–αντικωδικονίου, EF-Tu–GTP ως «χρονόμετρο», επαγόμενη προσαρμογή και κινητική διόρθωση