Βιολογία 1 — Ιατρική Λάρισας 2024

Τα θέματα Βιολογίας του 2024 για την Ιατρική Λάρισας (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας): τέσσερα μεγάλα θέματα, τα δύο με τρία σκέλη, που ζητούν κατανόηση περισσότερο από ορισμούς. Ζητήθηκαν η διάταξη των μεσοφασικών χρωμοσωμάτων στον πυρήνα και τα ενδιάμεσα νημάτια, με δύο σχετικές παθήσεις· η τελομεράση και η απενεργοποίηση του Χ χρωμοσώματος· η ακτινοθεραπεία, η μεθοτρεξάτη και το imatinib (Gleevec), με το ερώτημα αν το imatinib θα βοηθούσε σε κληρονομικό καρκίνο του μαστού με μετάλλαξη BRCA1· και οι ιδιότητες των βακτηρίων που αξιοποιούνται για διαγονιδιακούς οργανισμούς.

Σε σχέση με το 2023, ο καρκίνος έμεινε στο κέντρο: τα αντιμιτωτικά φάρμακα, ολόκληρο θέμα το 2023, έγιναν σκέλος του θέματος 3, και η ακτινοβόληση πέρασε από τον κυτταρικό κύκλο στη διαφορά καρκινικών και υγιών κυττάρων. Καινούργια ήταν η οργάνωση του πυρήνα, η τελομεράση και η βιοτεχνολογία.

Την ίδια χρονιά η Ιατρική Κρήτης ζήτησε τα ενδιάμεσα νημάτια με τη φυσαλιδώδη επιδερμόλυση (θέμα 4) — σχεδόν τα σκέλη Β και Γ του θέματος 1. Η Ιατρική Αθηνών ζήτησε το 2015 και το 2024 πώς ένα πρωτο-ογκογονίδιο γίνεται ογκογονίδιο, και το 2022 και το 2025 την απώλεια ετεροζυγωτίας. Στην Οδοντιατρική Αθηνών ζητήθηκαν τα ενδιάμεσα νημάτια (2018), τα άκρα του DNA και τα τελομερή (2020, 2025) και οι πυρηνικές λαμίνες (2025).

Πού να δώσεις βάρος:

• οργάνωση του πυρήνα: χρωμοσωμικές «επικράτειες», όχι τυχαίες — τα πλούσια σε γονίδια προς το κέντρο, η ετεροχρωματίνη στην περιφέρεια, δεμένη στη λάμινα· ενδιάμεσα νημάτια για μηχανική αντοχή, και οι δύο κλασικές παθήσεις: απλή φυσαλιδώδης επιδερμόλυση (κερατίνες 5 και 14) και προγηρία (λαμίνη Α)
• τελομεράση: αντίστροφη μεταγραφάση με δική της μήτρα RNA, που προσθέτει TTAGGG στο 3′ άκρο, ενεργή σε γεννητικά, βλαστικά και στα περισσότερα καρκινικά κύτταρα, ενώ το άκρο το προστατεύει το σύμπλοκο shelterin· απενεργοποίηση του Χ: το RNA XIST, μεθυλίωση ιστονών και DNA, σωμάτιο Barr — η επιλογή γίνεται τυχαία στο έμβρυο, άρα μωσαϊκισμός
• ακτινοθεραπεία και φάρμακα: τα καρκινικά κύτταρα διαιρούνται γρήγορα, με χαλασμένους ελέγχους και επιδιόρθωση, ενώ τα υγιή επιδιορθώνουν καλύτερα ανάμεσα στις συνεδρίες· η μεθοτρεξάτη αναστέλλει την αναγωγάση του διυδροφυλλικού οξέος (φάση S)· το imatinib αναστέλλει την κινάση BCR-ABL του χρωμοσώματος Φιλαδέλφεια — και τον υποδοχέα του PDGF (θέμα 4 του 2023) — ενώ στο BRCA1 δεν έχει στόχο: εκεί χάθηκε ένα ογκοκατασταλτικό γονίδιο επιδιόρθωσης (αναστολείς PARP)
• βακτήρια ως εργαλειοθήκη: ένζυμα περιορισμού (το DNA του ίδιου του βακτηρίου το προστατεύει η μεθυλίωση), πλασμίδια ως φορείς, μετασχηματισμός, το πλασμίδιο Ti του Agrobacterium για τα φυτά, και το CRISPR-Cas9 — κι αυτό αμυντικό σύστημα των βακτηρίων